.gal

Carregando...

10.4.14

Alexandre Bóveda

Alexandre Bóveda Iglesias nace en Ourense, e convírtese nun político galego nacionalista, un intelectual clave no galeguismo, e que foi fusilado polos franquistas na Guerra Civil Española. 

No 1936 acude a campaña electoral como candidato do Frente Popular, e o 20 de Xullo é detenido polos sublevados en Pontevedra e encarcelado xunto a outros galeguistas, como Víctor Casas, director da Nosa Terra. Se lle acusa dun delito de traición sendo fusilado en Poio, o 17 de Agosto. 
No xuízo, faría unha alegato demostrando que non se deixa a súas ideas:
"Mi patria natural es Galicia. La amo fervorosamente. Jamás la traicionaría, aunque se me concediesen siglos para vivir. La adoro hasta más alla de la muerte. Si entiende este tribunal que por este amor entrañable debe serme aplicada la pena de muerte, la recibiré como un sacrificio más por ella. Hice cuanto pude por Galicia y haría más si pudiera. Si no puedo, hasta me gustaría morir por mi patria" 




Alzamento de 1936

En Galicia, o éxito ds sublevados foi rápido, pero isto non quere dicir que o apoio fose total, xa que dos 6 xenerais fusilados en España nos primeiros dias, 3 foron en Galicia.

Nos meses anteriores a xullo de 1936, nas principais cidades de Galicia existe unha axitaciona nos medios militares, especialmente nos cuarteis. As forzas políticas agrupanse en torno a Renovación Española e a Falange. Non hai que esquecer o apoio do clero e da prensa de dereitas. Mentres na rúa se producian batallas entre milicias de obreiros e os grupos fascistas, a prensa recollia os longos e tensos debates nas cortes. A cripacion social ía en aumento; a paz e a convivencia facíanse cada vez mais dificiles polas intransixencias duns e a incapacidades dos outros en alcanzar puntos de encontro.


A Batalla de Vigo foi un enfrontamento que tivo lugar entre o exército sublevado e as milicias comunistas viguesas, a principios da Guerra Civil Española. Tivo lugar entre o 18 e o 28 de xullo de 1936, ainda que os acontecementos máis relevantes sucederon os días 20 e 21. Foi o combate máis relevante que houbo dentro das fronteiras de Galicia, sen contar cos posteriores movementos guerrilleiros. Esta curta batalla saldouse cuns 50 mortos entre ambos bandos, ademais de centos de feridos e prisioneiros.Por estos feitos, A Porta do Sol chamouse Plaza do Capitán Carreró en honor ó xeneral Antonio Carreró Vergés, home que leu a proclama do alzamento. O resultado da batalla foi a vitoria dos sublevados fronte a resistencia republicana, ainda que podemos destacar que a comarca de Vigo foi a última zona de Galicia en caer nas mans nacionais; en concreto, na última batalla que se produciu en “A Volta da Moura”

9.4.14

Otero Pedrayo

Nado en Ourense o 5 de marzo de 1888 no seo dunha familia fidalga, culta e liberal. Cursou o Bacharelato en Ourense e a licenciatura en Dereito e Filosofía e Letras en Madrid. De volta á súa cidade natal pasou a ser unha das figuras máis dinámicas do ambiente cultural do Ateneo, xunto con Vicente Risco, Florentino Cuevillas e Primitivo Rodriguez Sanjurjo. Con este grupo, completamente desligado da cultura e politica galegas, Otero dará os seus primeiros pasos na literatura, intervindo na redacción da revista La Centuria (1917-1918).
Pouco despois, as instancias de Antón Losada Diéguez, o grupo tomaba consciencia da problemática do país e ingresaba nas fileiras do galeguismo. En 1919, Otero Gañou as oposicións a cátedras de ensino medio e axiña foi destinado ao Instituto de Ourense.
Apartir de agora vai dedicarse ao cultivo das nosas letras nos ámbitos máis diversos, distinguíndose como un dos máis insignes polígrafos galegos. Colabora en diferentes xornais e revistas, desenvolve unha intensa actividade na sección de Xeografía e Historia do Seminario de Estudos Galegos e principia o seu labor como escritor. A súa primeira obra narrativa foi a novela curta Pantelas, home libre (1925, á que seguirán Os camiños da vida, Arredor de sí, A romaría de Xelmírez... Tamén cultivou Otero o relato breve e o ensaio, fundamentalmente de carácter histórico, xeográfico e literario, ao tempo que se revelaba como orador de extraordinarias cualidades, espontáneo e exuberante.
Participa na fundación do Parido Galeguista e sae elixido en 1931 deputado das Cortes Constituíntes. Ao comezar a guerra civíl, a pesar do seu talante conservador e relixioso, xa no franquismo Otero foi expedientado, cesado como catedrático de instituto e retirouse á casa familiar de Trasalba. Desde alí colaborou puntualmente na prensa americana, en publicacións madrileñas e catalanas e, xa a mediados da década dos corenta, con maior asiduidade en diferentes xornais galegos.
En 1949 foi restituído na súa cátedra de Instituto e no ano seguinte gañou a cátedra de Xeografía e Historia da Universidade de Santiago de Compostela. Participou tamén na fundación da Editorial Galaxia, para a que entregará a colección de relatos Entre a vendimia e a castiñeira e numerosos traballos que foron publicados na revista Grial.
Na capital galega vai morar ata 1958, etapa na que servirá de guía á mocidade galeguista que está a xurdir nos ambitos universitarios e contribuirá á súa vertebración. No momento do seu falecemento, en 1976, era considerado unanimente o patriarca das letras galegas, creador dunha vasta e plural obra literaria e ensaística,e un grande exemplo da resistencia galeguista na longa etapa da ditadura. Home dunha vastísima cultura, Ramón Otero Pedrayo integra, con Risco, Castelao e Losada Diéguez, o denominado Grupo Nós.




Referencias:

Wikipedia

8.4.14

Estatuto de Autonomía 1936

O Estatuto de Autonomía de Galicia de 1936 foi apoiado maioritariamente en referendo o 28 de Xuño do 36, pero que non chegou a ser aprobado en Cortes, e tan só foi admitido a trámite, por mor da Guerra Civil española e tamén debido a que Galicia foi territorio en poder dos sublevados dende o inicio da contenda.
O Estatuto de Autonomía de Galicia de 1936 foi un proxecto redactado durante a Segunda República e aprobado en plebiscito o 28 de Xuño de 1936. Nunca chegou a entrar en vigor debido ao estalido da Guerra Civil (Galicia quedou en mans dos sublevados desde o inicio da contenda) e aínda o 15 de Xulio dese ano Gómez Román e Castelao entregárono ao entonces presidente das Cortes españolas, Diego Martinez Barrio, nunca cobrou vixencia. Foi admitido a trámite no Parlamento en febreiro de 1938, pero iso foi todo o lonxe que puido chegar. Houbo que esperar hasta novembro de 1945 para que, simbolicamente en México, fose aprobado, aínda, como era previsible, quedou en suspenso hasta o final da ditadura. Unha das cousas que más chama a atención deste primeiro Estatuto de Autonomía de Galicia é que saliu adiante cun amplísimo respaldo cidadán sen precedentes en dita rexión.

Estatuto de Autonomía 1936
A primeira etapa caracterizouse pola libre aportación de ideas por parte dos grupos máis activos da sociedade, respondendo ao chamamento efectuado o día 3 de Xulio de 1978 polo presidente da Xunta preautonómica, Antonio Rosón Pérez. Nesta etapa son invitados a colaborar grupos políticos. Son obxecto de idéntica invitación ás entidades culturais, intelectuais, sociedades de emigrantes e, en xeral, cantas crean ter algo que aportar. 

II República en Galicia


A realidade galega contou con varias problemáticas específicas neste período. Aínda así, destacan entre elas a cuestión agraria e mais a cuestión da autonomía.

Canto á primeira delas, esta radica na dificultade patente á hota de aplicar no noso país a reforma agraria republicana, dificultade motivada polas insuficiencias do Decreto de Redención de Foros aprobado en 1923.
Debodp ás particularidades históricas e socioeconómicas, Galicia precisaba dunha lexislación agraria adecuada ás súas necesidades. Mais esta non chegou a existir nunca. Alén disto, os efectos da crise de 1929 notáronse na nosa comunidade, a pesar do seu illamento económico, de xeito que toda a estrutura agropecuaria vai resentirse. A pesar do dito, algunhas das propostas da reforma republicana van ter unha aplicación directa e positiva no noso territorio,como pode ser a promoción de cooperativas, a creación de créditos agrícolas, a mellora das canles de comunicación, a declaración da pequena propiedade como patrimonio inmembargábel.
O segundo dos problemas, o da autonomía, conta con escasas peticións ao principio do réxime. Pese a isto, debemos lembrar que esta xa estaba presente antes do comezo da II República, posto que na Asemblea Nacionalista de Monforte de 1922 xa se demandaba a instauración dun réxime federal a nivel ibérico, onde Galiza tería case plena autonomía.

No ano 1931, Ricardo Carvalho Calero e Luís Tobío, membros da área de Ciencias Sociais e Xurídicas do Seminario de Estudos Galegos, presentan o Anteproxecto de Estatuto de Autonomía de Galiza. Este traballo, realmente avanzado en todos os planos, sentou as bases do Estatuto de Autonomía de Galicia de 1936, en cuxa elaboración participaron, alén dos dous autores citados, personaxes da talla de Antón Vilar Ponte, Alexandre Bóveda ou Alfonso Daniel Rodríguez Castelao. O autonomismo fora gañando efectivos durante a época republicana, polo que non é de extrañar que fose aprobado en referendo o 28 de xuño de 1936. O 15 de xullo foi entregado ao Presidente das Cortes, mais o golpe de Estado do xeneral Francisco Franco, levado a termo o día 18, truncou calquera posibilidade de aplicación do Estatuto recentement aprobado.




Referencias:

Wikipedia

2.4.14

Vicente Risco e a teoría do nacionalismo galego

O pensamento político de Risco baséase na crítica á modernidade, considerada como decadencia e abandono das formas de vida máis puras e lexítimas, ao tempo que exalta a irracionalidade, o misticismo e a relixiosidade popular, por isto, rexeitará a literatura realista. Defendería o celtismo e o atlantismo, para o que mirará a Portugal e en especial Irlanda polo seu catolicismo e pola loita vitoriosa contra o imperialismo inglés.Foi un excelente etnógrafo e escribiu revistas como" A Centuria".Foi parte das Irmandades da fala,e mais tarde do grupo Nos. Representou a vía culturalista frente a outros integrantes como Otero Pedrayo e Daniel Castelao que defendian maís o plano político. Sempre estivo inclinado do lado mais conservador, en 1935 un grupo de militantes do partido galeguista renunciaron  por pactos coa esquerda  y crearon unha nova organizacion chamada dereita galeguista onde participou Vicente Risco.En su manifiesto se declararon progresistas, republicanos, democratas y socialcristianos .Mais tarde tra-la guerra civil chegou a simpatizar co réxime franquista e freou radicalmente a súa producción en galego.


A Galicia verdadeira, para Risco, é a tradicional, a dos labregos e mariñeiros, é esa a Galicia na que se garda a esencia da raza, o sentimento relixioso da Terra, mitificadora dos tempos pasados. Sería un excelente etnógrafo e consideraría que o que produce os cambios na historia no son os homes senón as culturas.

No 1920 publica "Teoría do nacionalismo gallego", sendo un texto fundamental do nacionalismo galego. Combinaría o legado de Manuel Murguía co irracionalismo filosófico, o determinismo xeográfico, o neotradicionalismo e a etnografía definindo unha nación como un feito natural basado na terra, na raza, na lingua, na organización social, na mentalidad e no sentimento. 


Vicente Risco 

31.3.14

Basilio Álvarez

Basilio Álvarez Rodríguez, nado en Ourense no ano 1877 e finado en Florida no 1943, foi unha das figuras máis destacadas do movemento agrario galego.

Basilio Álvarez amosou interese polo xornalismo desde moi novo. Estivo vinculado a xornais ourensáns como La Nueva Época, diario católico silvelista, e La Galerna. Tamén traballou para El Eco de Orense, o xornal que dirixía Valentín Lamas Carvajal.


Xa moi determinado na defensa do movemento agrario, Basilio Álvarez emprende en 1913 a edición do xornal El Heraldo Gallego, editado en Ourense e dirixido por Manuel Lustres Rivas. As autoridades eclesiásticas reaccionaron de xeito irado contra a publicación e denunciaron a participación do crego en mitins políticos. Finalmente o bispo suspendeu a divinis a Basilio Álvarez que así abandonaba a parroquia para licenciarse logo en Dereito. A partir deste momento só se dedicou á avogacía, ó xornalismo e á política.



En febreiro de 1918 dirixiu o efémero xornal La Raza, editado en Ourense por Luís Antón del Olmet como propaganda da súa candidatura para deputado a Cortes polo distrito de Verín. En xullo de 1921 iniciou a máis destacada das súas aventuras xornalísticas coa publicación do xornal ourensán La Zarpa, que foi o gran diario agrario da época. Colaboraron nel non só os principais líderes agrarios senón tamén a maioría dos escritores galeguistas como Castelao, Vicente Risco, Ben-Cho-Shey, Arturo Noguerol, os irmáns Antón e Ramón Villar Ponte, etc. Acolleu ademais nas súas páxinas a un moi amplo abano de tendencias ideolóxicas dentro do progresismo.

Crese que esta é a caricatura que Castelao fixo de Basilio Álvarez

Partido galeguista

O Partido Galeguista  foi un partido fundado en decembro de 1931 de carácter nacionalista galego e con relevancia na política da Segunda República Española. Seu órgano de prensa foi A Nosa Terra e a sección xoven, a Federación de Mocedades Galeguistas, foi fundada en xaneiro de 1934 e contaba.
O 5 e 6 de decembro de 1931 o Partido Galeguista de Pontevedra convoca a VII Asemblea Nacionalista co propósito de crear un partido nacionalista. Á convocatoria acoden 32 grupos e irmandades, entre os que destacan o Grupo Autonomista Galego de Vigo, Labor Galeguista. Tamén participan representantes da Federación de Sociedades Galegas de Arxentina e da sección arxentina da ORGA. Nesta Asemblea decídese a disolución das Irmandades da Fala integrándose os seus membros no Partido Galeguista que nace nese momento.


Asamblea do partido galeguista

O programa político do Partido Galeguista era nas súas liñas xerais continuador do formulado polas Irmandades da Fala nas súas diversas asembleas. A eliminación do caciquismo, o antiimperialismo, a igualdade política da muller, a supresión das deputacións provinciais, o recoñecemento da parroquia como entidade política-administrativa básica, a oficialidade da lingua galega e a reforma agraria eran outros dos elementos do seu programa.

25.3.14

Revista Nós.

Nós foi unha revista publicada en galego entre 1920 e 1936 con contidos literarios, lingüísticos, artísticos e de pensamento político. Nós foi impulsada e dirixida por Vicente Risco que procuroulle dar unha dimensión europea.
O primeiro número apareceu o 30 de outubro de 1920 en Ourense e nese lugar publicarían se os primeiros 15, antes de pasar a ter a administración na Coruña e Santiago, na sede da editorial Nós. O enderezo mantívose sempre no domicilio de Vicente Risco.
A revista estivo vinculada ao pensamento nacionalista, pretendía normalizar o uso do idioma e elevalo dos usos orais á alta cultura.

Mesmo a publicidade era maioritariamente en galego. Pretendeuse tamén que o seu deseño gráfico axudase a conseguir unha estética galega, para o que Risco designou a Castelao como responsable artístico.
Portada da Revista Nós.

Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento (IEGPS)

O Seminario de Estudos Galegas (SEG) foi unha institución cultural de Galicia creada polo galeguismo en 1923 por algúns dos máis destacados representantes das irmandades da fala, para estudar e divulgar o patrimonio cultural galego e para formar investigadores. A Guerra Civil truncou a existencia do Seminario.


Antón Losada Diéguez foi quen tivo a idea de crear un órgano que tivera como función pór en valor a cultura galega, unha función que a universidade galega da época, a Universidade de Santiago de Compostela, non cumpría, cos programas académicos totalmente exenos á realidade, á historia e á cultura galega. De tal xeito, formouse na casa de Losada en Pontevedra a Xuntanza de Estudos e Investigacións Historicas e Arqueolóxicas.

Nunha xunta celebrada o 12 de outubro de 1923, na cal participaron 9 estudantes, recollendo a tradición da xunta de Ampliación de Estudos promovida pola Institución Libre de Ensinanza, acordase a creación do Seminario de Estudos Galegos. Ao pouco tempo integranse intelectuais relacionados coa revista Nós.

O SEG estaba estructurado en 12 seccions e utilizaba como método de traballo os equipos interdisciplinais. Aínda que non todos os traballos realizados o estiveron en galego, se e certo que foi o SEG uen por vez primeira utilizou a lingua galega de maneira significativa pra facer traballo científico.

En 1936 o SEG, tras 13 anos de actividade, foi desmantelado polo novo réxime surxido da suble militar do 18 de xullo. En 1944 creouse o Instituto de Estudos Galegos Padre Sarmiento (dependiente a CSIC) có patrimonio do SEG.


Parte do patrimonio do SEG foi espoliado e nunca devolto polas forzas dictatoriales, salvo o material costosamente rescatado e o transferido ao Instituto Padre Sarmiento.
En 1978 creouse o Novo Seminario de Estudos Galegos, con sede en Santiago de Compostela.

Algúns dos máis destacados representantes do Seminario de Estudos Galegos foron, Castelao, Vicente Risco, Lopez Cuevillas, Otero Pedrayo e Filgueira Valverde, entre outros.

Referencias:

Wikipedia

20.3.14

Localizacións da Cova Céltica

Solidaridad gallega

"Solidaridad gallega" foi unha organización política rexionalista galega fundada no 1907, nun momento posterior ao triunfo de Solidaritat Catalana, o que fixo que en Galicia aumentaran os contactos entre a oposición para agrupala nunha soa forza política. En 1907, asínase o Manifesto Solidario que da lugar a organización, na que conflúen republicanos, tradicionalistas, rexionalistas e republicanos federais. 
No 1909 tería ata 258 concelleiros en A Coruña, pero as diferenzas entre membros impediron a consolidación.

Os pilares fundamentais de esta organización foron o asociacionismo galego e o anticaciquismo, tendo como voceiro "A nosa terra", fundada por autores como Manuel Murguía ou Manuel Lugrís.


Voceiro de Solidaridad Gallega

A NOSA TERRA


A Nosa Terra foi un xornal galego fundado en 1907 editado en A Coruña, foi empregado como manifestante dos ideais da Solidariedade Galega foi tamén órgano de expresión das Irmandades da Fala e do Partido Galeguista. A súa periodicidade foi moi variable xa que na etapa da Ditadura de Primo de Rivera publicouse mensualmente e antes e despois desta etapa foi publicado decenalmente.

Xornal "A Nosa Terra"

Antón Villar Ponte foi o seu director hasta a IV Asemblea das Irmandades da Fala en 1922, a  partir de entonces será Víctor Casas quen leve o peso real da dirección, aínda nominalmente foron directores Alexandre Bóveda, Aquilino Iglesia Alvariño en 1933 ou Ramón Suárez Picallo en 1934. O 1 de febreiro de 1932, pouco despois do nacemento do Partido Galeguista, converteuse no seu órgano de expresión oficial e a redacción trasladouse a Pontevedra. En xuño de 1933 deixouse de publicar durante algún tempo debido as dificultades financeiras.




En agosto de 2010 a empresa editora, Promocións Culturais Galegas S.A. anunciou a suspensión de pagos e o peche do seminario. Durante un ano seguiu actualizándose a edición electrónica, que pechou definitivamente en 2011.